Schending van auteursrecht op mijn foto'sUitleg van auteursrecht in jip-en-janneketaal

Deze week wordt ik wéér geconfronteerd met een schending van het auteursrecht op een van mijn foto's. Ik zeg “weer”, omdat dit niet de eerste keer is. Een poosje geleden kwam ik bij toeval een van mijn foto's tegen op een vakantie-site. Daar werd het gebruikt om een tekst over het terrasleven in Denemarken kracht bij te zetten. Ik ben ook al 's een van mijn foto's tegengekomen op de voorpagina van een bijlage in een weekblad. En nu dan weer zo'n incident!

In alle gevallen is mijn foto 'gewoon' van me gekopieerd en zonder toestemming gepubliceerd. Twee keer is zelfs het kader rond de foto met daarin het ©-teken en mijn naam, verwijderd. Dan kun je toch niet meer zeggen dat het allemaal per ongeluk is gebeurd, of wel? Ik heb alle 'daders' aangeschreven en uiteindelijk hebben ze de zaak gecorrigeerd. Van één partij kreeg ik zelfs alsnog keurig de gebruikelijke gage op mijn bankrekening gestort. Maar het blijft een vreemde zaak dat professionals op deze manier omgaan met de rechten van een ander.

Ik sprak net over 'daders'. Maar eigenlijk zijn de aanhalingstekens overbodig, want de schending van het auteursrecht wordt in Nederland beschouwd als een misdrijf. Veel mensen laten zich daardoor echter niet weerhouden en kopiëren en plakken er op los dat het een lieve lust is.

Ik word daar kriebelig van, want ik vind dat je respect moet hebben voor iemands (intellectuele) eigendom.

Hieronder beschrijf ik nog even de meest elementaire wat-kan en wat-niet-kan in auteursrecht (in jip-en-janneketaal).

Misvatting: “Er moet ergens een © op staan, anders zit er geen auteursrecht op.”

FOUT: Op ALLES zit auteursrecht. Ook als jij als amateur een tekst of een foto maakt, dan heb jij het auteursrecht. Daar hoef je niets voor te doen. Dat hoef je niet ergens te beschrijven of zo. Dat gaat automatisch, dan heeft de Wet zo geregeld.

Misvatting: “Alles wat op internet staat kun je zomaar, gratis gebruiken, knippen en plakken voor welk doel je maar wilt.”

FOUT: Op de meeste teksten, foto's en illustraties zit auteursrecht! Je hebt (schriftelijke) toestemming nodig van de maker (rechthebbende) om het te gebruiken! De maker bepaalt onder welke voorwaarden je het mag gebruiken. Weet je niet wie de maker is? Gebruik het dan NIET!

Misvatting: “Als ik de maker noem bij de foto of tekst, dan mag ik het allemaal vrij gebruiken.”

FOUT: Dan nóg heb je vooraf toestemming nodig. Het kan zijn dat de maker van je verlangt dat je zijn naam vermeldt, of dat je een vergoeding moet betalen. Het kan ook zijn dat de maker vindt dat je het mag gebruiken zoals je zelf wilt, zonder enige voorwaarde. Maar dat kan ALLEEN de maker bepalen.

Misvatting: “Alleen de foto's en teksten van erkende media, zoals kranten en tijdschriften zijn auteursrechtelijk beschermd”.

FOUT: Zie ook misvatting 1. Op élke publicatie rust auteursrecht. Als iemand blogt, of een website onderhoudt, of als iemand een foto twittert. Zelfs als iemand jou een foto stuurt per mail, dan nóg heb je toestemming nodig om 'm te gebruiken in een nieuwe publicatie.

En bij twijfel?

AFBLIJVEN!!

In het begin van de jaren 90 hield ik me enthousiast bezig met portret- en modelfotografie. 

Tijdens een van de sessies vonden de dames waarmee ik aan het werk was, 
dat de fotograaf zélf ook een keer op de foto moest. 
Deze ludieke over-the-top-foto was het resultaat. Ik mag deze foto plaatsen:

Ik het auteursrecht op het negatief, op de afdruk, op de scan en op de digitale bewerking. 

Bovendien heb ik het portretrecht op deze foto. Daarover een volgende keer meer!